Zoals vermeld of zoals vermeldt: het is altijd "zoals vermeld", zonder t. In deze combinatie is "vermeld" namelijk geen werkwoordsvorm in de tegenwoordige tijd, maar een voltooid deelwoord. Je kunt de zin eigenlijk uitbreiden tot "zoals (eerder) vermeld is" of "zoals (al) werd vermeld". Het voltooid deelwoord van vermelden is "vermeld", en een voltooid deelwoord krijgt nooit een extra t. "Zoals vermeldt" is dus altijd fout, in welke context dan ook. De vorm "vermeldt" bestaat wel, maar alleen als persoonsvorm bij hij, zij, het of u in de tegenwoordige tijd: "hij vermeldt zijn adres" of "het rapport vermeldt de cijfers". Zodra het woord op "zoals" volgt en er geen onderwerp bij staat, kies je dus voor "zoals vermeld".
Waarom twijfelen zoveel mensen bij deze spelling?
De twijfel komt vooral doordat de stam van vermelden eindigt op een d. Bij werkwoorden waarvan de stam op een d eindigt, hoor je het verschil tussen "vermeld" en "vermeldt" niet. Je uitspraak helpt je dus niet, en dan moet je terugvallen op de grammaticale regel. Bij een werkwoord als "lopen" twijfelt niemand tussen "loop" en "loopt", omdat je de t duidelijk hoort. Bij "vermelden", "melden", "antwoorden" en "worden" valt die steun weg.
Daar komt nog bij dat "vermeldt" op zichzelf een correcte vorm is. Je ziet hem vaak in zinnen als "de website vermeldt de prijs" of "de brief vermeldt een datum". Omdat die vorm vertrouwd is, voelt "zoals vermeldt" voor veel mensen niet direct verkeerd aan. Toch is het een klassieke dt-fout. Het Genootschap Onze Taal noemt dit soort constructies regelmatig als voorbeeld van verwarring tussen een voltooid deelwoord en een persoonsvorm. Meer uitleg over dit type fouten vind je op onzetaal.nl.
Hoe herken je of het een voltooid deelwoord of een persoonsvorm is?
De makkelijkste test is om het werkwoord te vervangen door een werkwoord waarbij je het verschil wél hoort. Neem bijvoorbeeld "genoemd" of "beschreven". Je zegt "zoals genoemd" en "zoals beschreven", niet "zoals genoemt" of "zoals beschrijft". Als "genoemd" past, dan past "vermeld" ook, zonder t. Zou je "zoals vermeldt" willen schrijven, dan zou je in dezelfde zin ook "zoals noemt" of "zoals beschrijft" moeten schrijven, en dat klinkt meteen vreemd.
Een tweede test: kijk of er een onderwerp in de zin staat dat het werkwoord in de tegenwoordige tijd bestuurt. In "zoals vermeld in de bijlage" is er geen hij, zij, het of u die iets vermeldt. Er wordt alleen verwezen naar iets wat eerder is vermeld. Dat wijst op een voltooid deelwoord. In "zoals het contract vermeldt" is "het contract" wel het onderwerp, en dan is "vermeldt" juist. Het woord "zoals" op zichzelf bepaalt dus niet alles. Het gaat om wat er direct achter komt.
Wanneer schrijf je wel "vermeldt" met dt?
Je schrijft "vermeldt" als het werkwoord in de tegenwoordige tijd staat en het onderwerp hij, zij, het, u of een naam of zaak is die daarmee gelijk staat. Een paar voorbeelden waarin "vermeldt" correct is:
- De factuur vermeldt het btw-nummer van de leverancier.
- Zoals de handleiding vermeldt, moet je het apparaat eerst opladen.
- U vermeldt in uw brief dat de levering te laat was.
- Het bord bij de ingang vermeldt de openingstijden.
Let op het tweede voorbeeld. Daar staat "zoals" wél voor een vorm met dt, maar alleen omdat er een onderwerp tussen staat: "de handleiding". Laat je dat onderwerp weg, dan verandert de constructie en wordt het "zoals vermeld in de handleiding". Dit is precies het punt waar de meeste fouten ontstaan. Zodra er een onderwerp tussen "zoals" en het werkwoord staat, gaat de normale vervoeging gelden. Staat er niets tussen, dan is het vrijwel altijd een voltooid deelwoord.
Hoe zit het met "vermeld" als gebiedende wijs?
Er is nog een derde situatie waarin je "vermeld" zonder t schrijft: de gebiedende wijs. Denk aan "Vermeld altijd je klantnummer" of "Vermeld hier uw e-mailadres". Ook hier geen t, omdat de gebiedende wijs in het Nederlands gelijk is aan de stam van het werkwoord. De stam van vermelden is "vermeld". In formulieren, instructies en voorwaarden kom je deze vorm vaak tegen, en ook daar zie je regelmatig de foute versie met dt staan.
Bij twijfel kun je weer een controlewerkwoord gebruiken. "Noem altijd je klantnummer" is duidelijk zonder t, dus "Vermeld altijd je klantnummer" is dat ook. Alleen in een beleefde vorm met "u" erachter verandert dat: "Vermeldt u alstublieft uw klantnummer" is correct, omdat "u" daar als onderwerp fungeert en je dus een gewone persoonsvorm krijgt. Die beleefde gebiedende wijs met dt wordt overigens steeds minder gebruikt, en de Taalunie beschrijft beide varianten als mogelijk. Je vindt de officiële spellingregels op taalunie.org en in de Woordenlijst op woordenlijst.org.
Welke andere werkwoorden geven dezelfde twijfel?
Dezelfde verwarring zie je bij alle werkwoorden met een stam op d. Een paar bekende gevallen die op precies dezelfde manier werken als "zoals vermeld":
- zoals gemeld (niet "zoals meldt")
- zoals afgesproken en zoals besproken (geen d-stam, maar wel vaak fout met "zoals bespreekt")
- zoals aangeduid (niet "zoals aanduidt")
- zoals beantwoord (niet "zoals beantwoordt")
- zoals verwacht en zoals bedoeld
Ook buiten "zoals" kom je het tegen: "hierboven vermeld", "eerder vermeld", "zoals hieronder vermeld", "zoals boven vermeld" en "mits anders vermeld". In al deze gevallen is "vermeld" een voltooid deelwoord en schrijf je geen t. De constructie "tenzij anders vermeld" is daarvan het bekendste voorbeeld; je ziet hem onderaan vrijwel elke prijslijst en in algemene voorwaarden. Ook daar hoort geen dt.
Hoe onthoud je het verschil blijvend?
Een simpele vuistregel die in de praktijk goed werkt: staat er een onderwerp (hij, zij, het, u, de factuur, de website) direct bij het werkwoord in de tegenwoordige tijd, dan schrijf je "vermeldt". Staat dat onderwerp er niet, en verwijs je naar iets wat al eerder is gezegd of geschreven, dan schrijf je "vermeld". Twijfel je nog, vervang dan in gedachten door "genoemd" of "noemt" en luister welke variant klopt.
Wil je de regels voor d, t en dt in één keer goed in je hoofd krijgen, dan helpt het om de uitleg over het kofschip en de vervoeging van werkwoorden nog eens door te nemen. Op Wikipedia vind je een overzicht van de werkwoordspelling met alle vormen. Met die basis op orde hoef je bij "zoals vermeld" nooit meer te twijfelen: altijd zonder t.
